گزارش کامل مراسم روزجهانی حقوق بشردر کانون مدافعان حقوق بشر

گزارش اختصاصی برای سایت سرزمین جاوید

نوزدهم آذر ماه 1386

برابر با دهم دسامبر 2007

بمناسبت روز جهانی حقوق بشر در کانون مدافعان حقوق بشر تهران مراسمی برگزارشد.

در این مراسم نخست جناب آقای دکتر دادخواه اینگونه شروع کردند:

آزادی انسان در تاریخ بی حد تصور نشده است زیرا به محض وجود ونمود انسانی بایدها و نباید بر وی بار می شود که همین باید و نبایدها در چارچوب قاب و قالبی قرار می گیرد که برآن قانون نام نهند، گاه این قوانین در موضع تکریم و احترام انسانی بوده و گاه در موضع تهدید وی بکار رفته است. مشعل فروزان اعلامیه جهانی حقوق بشر بی گمان برای جامعه انسانی امر فرخنده و شابسته ای محسوب می گردد هر چند در پیشینه ی تمدن ایران زمین ما مواجه با یادگار ارزنده ای مربوط به 534 سال پیش از میلاد هستیم که کوروش کبیر نخستین منشور انسانی در تبیین چگونگی حق انسانی اعلام داشته است.

در ادامه از آقای سیف زاده خواستند تا پیام لوئیز آربور کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد را بخوانند، متن پیام ایشان چنین بود :

مفتخر خواهم بود که بتوانم خطاب به شما که هشتمین سالروز افتتاح کانون مدافعان بشر را در ایران جش می گیرد که در روز حقوق بشر سخن بگوبم. تنها هشت سال از تاسیس کانون مدافعان توسط خانم شیرین عبادی و دیگر مدافعان حقوق بشر در ایران می گذرد، با این حال این کانون توانسته است خود را بعنوان حامی موثری برای قربانیانبی عدالتی مطرح ساخته و چه در درون و چه در بیرون از کشور رویکرد حرفه ای و نظام منش، مورد تحسین قرار گرفته است. به عقیده ی من مهم است که در شب شصتمین سالروز اعلامیه حقوق بشر پیرامون کانون مطلبی را یاد آور شوم که ممکن است عینی و آشکار نباشد اما بطور حتم از اهمیت آن کاسته نمی شود. در کانون مدافعان حقوق بشر تلاش و کار دلیرانه ی این افراد دلیل محکم، گویا و جهان شمولی حقوق بشر می باشد. میراثی مشترک برای تمای انسانها بدون توجه به دین، رنگ، پوست، ملیت یا عقیده. من امروز خود را در جشن شما سهیم دانسته و می دانم که شما نیز خود را در تلاش جهانی برای گرامیداشن اعلامیه حقوق بشر سهیم دانسته و به تلاش برای تحقق بخشیدن به آن برای همه ادامه خواهیم داد. بهترین آرزوها را برایتان دارم و به شما اطمینان می دهم که کار شما را با علاقه ای صد چندان پیگیری نمایم.

لوئیز آربور، کمیساریای حقوق بشر.

سپس خانم سوسن شریعتی به ایراد سخنان خود پرداخت

وی گفت: برای آرمان خواهی و حداقل حقوق باید از خواسته های کوچک شروع کرد که شامل تجربه ی شهروندی شده تا بعد به خواسته های بزرگ برسیم و از بی مسئولیت بودن دوری نماییم. برای اینکه انسان امرزی دچار فرایندهای توهم با نیرنگ و فریب نشود قبل از هر چیزی باید روشن گری کرد و آگاه شدن در زمره ی نخستین گامهای این راه دشوار است.

پس از آن پیام خانم جودی ویلیانز برنده آمریکایی جایزه ی صلح نوبل توسط آقای دکتر اسماعیل زاده خوانده شد:

سرکار خانم شیرین عبادی ، همکاران عزیز،

کانون مدافعان حقوق بشر هر سال در چنین روزی، روز جهانی حقوق بشر در تمامی دنیا چشن گرفته می شود. در سال 1948 روز دهم دسامبر روز جهانی حقوق بشر نامیده شد. با اینکه تقریبا ٌ 60 سال از شروع دفاع از حقوق بشر می گذرد متاسفانه باید گفت که حقوق بشر در بسیاری از کشورها در خطر است.

بخاطر کوشش انسانهای بسیار چون شما و انجمنهایی اینگونه است که ما به روزهای آینده امیدواریم، روزهایی که حقوق بشر کامل تحقق یافته و آن روز را در شرایط واقعی جشن بگیریم و آن هم در تمام نقاط دنیاست.

با تشکر از تمامی کمک و فعالیت های شما.

سپس آقای دکتر دادخواه گفتند در سرزمین ما کسانی بودند که سوخته اند و روشنی افروختند تا در قبال این سوختنشان جامعه روشن باشد و اگر این انسانهای پاک باز که دیگران را برای روشنی برداشتن می نگرند و خود برای سوختن در جامعه وجود نداشتند، هرگز قوام و دوام جامعه بدین سان نبود.

آقای عزت اله سحابی سخنران بعدی بودند.

ایشان به تاریخ پیدایش سرکوب حقوق بشر و آزادی حقوق بشر اشاره داشت .

در ادامه دکتر دادخواه گفتند: طبع انسانی تمایل به ممارست و دوستی دارد، بی سبب نیست که گویندگان دراین پایه گام نهاده اند که:

دلا وصف کسی بنشین که او از دل خبر دارد،

به زیر آن درختی رو که آن گلهای تر دارد،

در این بازار عطاران مرو همسو چو بیکاران،

به دکان کسی بنشین که در دکان شکر دارد،

ترازو گر نداری پس تو را زو ره زند هرکس،

یکی دلقی بیارد تو پنداری که زر دارد،

به هر دیگی که می جوشد میاور کاسه و منشین،

که هر دیگی که می جوشد در آن چیزی دگر دارد،

تو را بر در نشاند او به طراری که می آیم،

تو منشین منتظر بر در که آن خانه دو در دارد.

سپس دکتر هرمیداس باوند به ایراد سخن پرداختند.

ایشان گفتند: اعلامیه ای که مطالب آن فرآیند قرنها کشمکش و کوشش ، انفلاب ها و جنگ ها برای نیل به آزادی ابناء بشرو بویژه رعایت اساسی حقوق بشراست. بدون تردید ما که عضو سازمان ملل هستیم و چون اعلامیه ی حقوق بشر میثاق حقوق مدنی و سیاسی، حقوقی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است و فراتر ازآن ما الهام گرفته ایم از آیینی که در گذشتمان ریشه داشته است.

کوروش کبیربه عنوان منجی بشریت لااقل در تورات و کتب مذهبی زمان یاد می شود.

در این آیین همزیستی اجتماعی، تساهل و سازگاری نژادی و زبانی و فراتر از همه آزادی مذهبی تاکید شده و مهمتراز همه آنکه در شرایطی که قبل و حتی بعد از دوران منشور کوروش کبیر نظام برده داری نظامی رایج در جهان وقت بود، وحتی مذاهب یکتا پرستی چون یهودیت، مسیحیت و اسلام نیز سازمان بردگی را پذیرفته بودند و ما آگاهیم که تجارت برده بعنوان یکی از منافع اقتصادی مورد استفاده قرار می گرفت. در تاریخ ایران نظام طبقاتی بود اما طبقه ای به نام بردگان وجود نداشته است. همچنین در هند طبقه ای به نام نجسان وجود داشت که در آن زمان هم در ایران و جو نداشت و بنابر این من برآنم که الهام بگیریم از ارزش ها و آیین هایی که در گذشته خود ما وجود داشت.

آن روزی که کوروش کبیر آن آیین آزادی را داد مفهوم ارگانیک داشت یعنی اقوام و طوایف آزادند آیین و رسومشان را به هر نحوی که بدانند انجام دهند. اما ترجمه آن آزادی ارگانیک امروزی چیزی جز آزادی فردی نیست، آزادی ای است که در مقدمه منشور سازمان ملل متحد تاکید می کند ما بار دیگر اعتقاد راسخ خود را به اصول اساسی بشر، حرمت و کرامت فردی انسان و برابری زنها و مردها اعلام می کنیم. در ماده 1 منشور تصریح می کند، تشویق، ترغیب رعایت حقوق و آزادی های اساسی عاری از هر گونه تبعیض از لحاظ جنس، نژاد، زبان و مذهب برای مجموعه ی عمومی شورای اقتصادی و اجتماعی وظیفه ای سنگین تر پیش بینی شده. در ماده 55 منشور تصریح شده: ما متهد شدیم که همکاری فردی وجمعی خود را برای تحقق حقوق بشر و آزادی های اساسی پیگیری نمائیم.

سپس آقای دکتر دادخواه گفتند:

در طول تاریخ انسانی فراز و نشیب بسیاری رخ نموده که انسان درک کرده وقتی کرامت او مورد توجه قرار نگیرد، هیچ یک از ارزشهای انسانی مورد توجه قرار نگرفته است. اگر در هفتصد سال پیش گوینده ای در ایران زمین اعلام نموده:

بنی آدم اعضای یک پیکرند، که در در آفرینش ز یک گوهرند

یعنی هیچ تمایز دیگری را برای انسان، ممیز و مسئله شاخص تشخیص نداد، و همین خمیر مایه حقوق بشر است که همه انسانها در آفرینش از یک گوهرند و هیچ کس را بر دیگری برتری نیست، بنابر این انسانهایی در این راه کوشش کرده اند، زندانها را پشت سر گذاشته اند و دوران سازنده عمر خودشان را در تاریکی ها گذرانده اند، ارزش پاداش دارند چون بخاطر دیگران این کار را کرده اند و به همین دلیل است که ما امروز برای شخصیتی که این سرنوشت دردناک را پشت سر گذاشته سر تکریم فرود می آوریم و به او آفرین می گوییم.

سپس آقای سیف زاده به ایراد سه شعر زیبا پرداختند.

در ادامه دکتر دادخواه گفتند:

در همه سازمانهای نگهبان حقوق بشر، یک پرونده برای قربانیان نقض حقوق بشر، یعنی کسانی که در حیطه آمد و شد دولت ها، حکومت ها و قدرت ها حقوق بدوی حودشان را از دست داده اند و به عنوان قربانبان نقض حقوق بشر از آنها یاد می شود، قاعدتا ٌ عدالت ایجاد می کند که در یک دادرسی عادلانه از اینها اعاده حیثیت بشود.

در ادامه از آقای یوسفی اشکوری برای سخنرانی دعوت شد.

ایشان گفتند: حقوق بشر را از دو منظر می توان مورد بررسی قرار داد، منظر پیشینی و منظر تجربی.

منظر پیشینی توجه به مبانی نظری و انسان شناسی حقوق بشر مورد نظر است، منظر تجربی به نتیجه ، تجربه و پیامد و آثار یک پدیده مورد توجه قرار می گیرد. افرادی که حقوق بشر را نقض می کنند بیشتر بر روی مبانی کار می کنند و از نتایج رعایت حقوق بشر نارضایتی دارند.

سپس آقای شاه حسینی در ادامه چنین سخن گفت:

در زمان دکتر مصدق شخصی بنام محمود نریمان وجود داشت که در زمان مراسم فوت ایشان در سال 1340 فردی بنام کشاورز صدر از جبهه ملی بالای قبر نریمان که متاسفانه آن را خراب کرده اند فریاد زد ای آزادی تو چقدر مظلوم هستی که بنام تو چه ظلم هایی می کنند و باز هم دم از آزادی می زنند.

آقای شاه حسینی در ادامه گفتند:

در یک مصاحبه روزنامه لوموند با شخصی ، از او پرسیدند بعد از اینکه حکومت اسلامی در ایران دوام پیدا کرد چه می کنید آن شخص جواب دادند که رعایت حقوق بشر می کنیم و به هیچ وجه نخواهیم گذاشت کسانی در آن مملکت دچار ظلم شوند. نداشتن حقوق بشر تقصیر خود ماست و آن نداشتن آگاهی است.

وی پیشنهادی دادند که کانون وکلای حقوق بشر به مردم بگویند آزادی واقعی یعنی چی و مشخص کنند که حقوق فردی اشخاص چیست؟

در ادامه آقای معینی فر گفتند:

در این سرای هر که آید نانش دهید و از ایمانش مپرسید،

اختیار واراده با آزادی انسان است. خداوند انسان را خلق گردیده و به او اراده واختیار داده، هر چیزی که مانع این باشد مردود است.

در ادامه گفتند صدر بلاغی در مراسم ختم محمود نریمان چنین گفتند که ما احتیاج به اینکه حقوق انسانی را در موردمان رعایت بکنند و حقوق بشر را اجرا کنند نیز، نیاز نداریم، حقوقی که برای حیوانات قائلند برای ملت ایران قائل شوند، حقوق عادی که برای حیوانات است آن حقوق اهمیت دارد. او مثالی زد که ظرفی را پر از عسل را گذاشته اند و مقداری زنبور را روی آن قرار داده اند و زنبورها از این عسل می خورند، بیایید روی این ظرف را ببندیم، می بینیم که زنبورها خود را به در و دیوار ظرف می زنند تا خارج شوند، برای آن حیوان تا وقتی آزادی نیست عسل هم شیرین نیست.

سپس آقای سلطانی پیام خانم شیرین عبادی را خواندند:

آنچه باعث شد در کنار شما نباشم گرفتن جایزه از کشوری دیگر نبود بلکه پدیده شوم سانسور است و در این سفرها این فرصت فراهم می شود تا اعلام دارم هموطنان من مردمانی صلح دوست و خواهان دموکراسی و حقوق بشر هستند.

در ادانه دکتر دادخواه چنین گفتند:

افعی شهر از تب دیوانگی حلقه می زند گرد مرغ خانگی

باید آنجا حلقه بستن دف زنان دختری را دبح کردن کف زنان

پیشتر از کشتنش گیسو زدن گفتنش زیر طبر زانو زدن

استخوان ها خرد شد رگ ها درید از طبر خون ریخت از رگها پرید

هر کس آنجا برسرغم خاک زد جز یکی کز غم گریبان چاک زد

گرچه هر بیتنندهای آن بیم دید کس ندید آنها که ابراهیم دید

آری ابراهیم آری زود باش در پی آنها که جان فرمود باش

بت شکن برخیز و بام و در شکن بت شکن بت خانه را بتگر شکن

چیست آن اینها که خود سازیمشان سربه پای از خون اندازیمشان

سپس آقای دکتر دادخواه اعلام نمودند:

نخستین فردی که از سوی شورای عالی نظارت حقوق بشر کانون مدافعان بعنوان برگزیده جایزه صلح تعیین گردیده اند ؛

جناب آقای عباس امیر انتظام است.

بدلیل بیماری مزمن آقای امیر انتظام، همسر ایشان برای گرفتن جایزه به جایگاه تشریف بردند.

همچنین آقایان ادیب برومند ، معینی فر، سحابی و شاه حسینی برای اهدای جایزه به همسر ایشان به جایگاه آمدند.

جایزه شامل یک لوح سپاس و کتیبه حقوق بشر کوروش کبیر بود.

متن لوح بدین شرح بود:

بخوان به نام گل سرخ

لوح سپاس جناب آقای امیر انتظام

نظر به اینکه بموجب مصوبه شورای عالی نظارت کانون مدافعان حقوق بشر همه ساله یک تن از اشخاص که گامهای استوار در راستای دفاع از حقوق و آزادی های انسانی بشر برداشته اند یا قربانی ستم حکومتگران و نقض حقوق بشر قرار گرفته اند و یا اصول و مبنای عادلانه و منصفانه در مورد ایشان رعایت نشده است تقدیر و تمجید به عمل می آید.

برابر با تصمیم مورخ 14/9/86 شورای عالی نظارت کانون مدافعان جقوق بشر جنابعالی شایسته دریافت نخستین لوح سپاس کانون مدافعان حقوق بشر شناخته می شوید.

پس از اهدای لوح سپاس همسر آقای عباس امیر انتظام از همه اعضای کانون مدافعان تقدیر و تشکر نمودند . در ادامه ایشان گفتند همسر من دو جایزه دریافت نموده بودند اما

بسیار خرسندم که یک جایزه از ایران به همسر من تعلق گرفت.

سپس پیام آقای عباس امیر انتظام توسط وکیل ایشان آقای مولایی خوانده شد .

هم میهنان و هم رزمان عزیز :

در شرایطی شصتمین سالگرد تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر را گرامی می داریم که این درخت تنومند به بار نشسته و میثاق ها و کنوانسیونها و نهادهای مختلف حقوق بشری از آن جوانه زده و رشد کرده است. اعلامیه جهانی حقوق بشر با تاکید بر آزادی امنیت، برابری، شان و منزلت انسان بنیانگزار تحولات بزرگ حقوق بشری در 60 سال اخیر بوده است دستاوردهای بشر در زمینه حقوق مدنی و سیاسی بسیار چشمگیر می باشد، هرچند که مربوط به حقوق انسانی اجتماعی و فردی و فرهنگی می باشد و بخصوص در زمینه حق توسعه هنوز انتظارات مدافعان و حامیان حقوق بشر برآورده نشده است. متاسفانه کشور ما ایران یکی از سخت ترین دوران نقض فاحش حقوق بشر را تجربه می کند. مبارزین و فعالین حقوق بشر از اقشار مختلف و در راس آن زنان و جوانان آماج حملات و رفتارهای خشونت آمیز جریان ضد حقوق بشری قرار گرفته است.

هر روز بر فهرست بازداشت های غیر قانونی و خود سرانه افزوده می شود. در بازداشتگاه ها فعالین مدنی و مدافعان حقوق بشر مورد بد رفتاری و شکنجه قرار می گیرند گویی که 60 سال برای طلوع خورشید حقوق بشری در ایران کافی نبوده است.

ولی خوشبختانه مبارزین و فعالین حقوق بشری در ایران با پایداری های دلیرانه و مثال زدنی خود به خورشیدی در منطقه تبدیل شده و چشم انداز بسیار روشنی را در افق پر فروغ جامعه شاداب و سر افراز ایران ترسیم می کند .

نگاهی به صف طولانی و بهم پیوسته مبارزان و فعالین جنبش مدنی نشان می دهد که تهدید و فشار ها و رفتارهای خشونت آمیز ناقضین حقوق بشر کوچکترین خللی در عزم و اراده ملت ایران در دستیابی و ارزش های والای انسانی و پاسداری از حقوق شهروندی و حقوق انسانی وارد نکرده است .

پاسداشت روز 16 آذر در دانشگاه های کشور و منجمله گردهمائی تاریخی آنان در 18 آذر در دانشکده فنی دانشگاه تهران ثابت نمود که مبارزات مدنی و مسالمت آمیز ملت ایران از توان و استحکام کافی برای پایداری و افتخار آفرینی در شرائط را برخوردار می باشد .

من از دیدن مبارزات جوانان غرور آفرین و امید بخش و زنان کشور بوجد آمده و برای بیان عظمت و شکوه مبارزات مردمی ایران از اقشار و اقوام مختلف از یافتن کلمات و عبارت مناسب عاجز می مانم .

از این فرصت اسفاده نموده و یاد و خاطره سه آذر اهورائی دانشکده فنی دانشکده تهران در سال 1332 را گرامی می دارم .

من در لحظه شهادت این یاران دانشگاهی در صحنه درگیری و مبارزه بعنوان دانشجوی وقت دانشکده فنی حضور داشتم و الفت و پیوند عاطفی ناگسستنی بااین عزیزان دارم .

همچنین مناسب می بینم که در اینجا به مبارزات اثرگذار و مستمر جنبش دانشجوئی ادای احترام نموده و مقاومت دلیرانه دانشجویان کشور در حمایت و ارتقای حقوق بشر در ایران ارج بگذارم فقط بعنوان نمونه با ذکر نام سه نفر از این عزیزان ، احمد قصابان ، مجید توکلی و احسان منصوری سپاس خود را تقدیم دانشجویان مبارز می نمایم .

ههچنین در مقابل استقامت و تلاش خستگی ناپذیر زنان سر تعظیم فرود آورده و با ذکر نام دو نفر از شیر زنان ایرانی خانمها ؛ حسین خواه و جلوه جواهری ، استقامت آنها را ارج می نهم .

با یاد منصور اسانلو و محمود صالحی و ابراهیم مددی از جنبش مدنی و مسالمت آمیز کارگران کشور تقدیر نموده و سپاس خود را تقدیم زحمتکشان شریف کشور می نمایم .

اگر ماه آذر در کارنامه خود روز تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر را ثبت نموده ولی در کشور ما یکی از تاریکترین و خوفناک ترین روزهای نقض بشر را به یاد گذاشته است .

یاد قربانیان قتلهای زنجیره ای آذر ماه گرامی باد .

یاد داریوش فروهر و پروانه فروهر ، محمد مختاری و محمد جعفر پوینده در یاد ها و در تاریخ مبارزات مدنی ایران جاودانه خواهد ماند .

من در حد وقت این مجلس فقط از نمادها و سمبل هائی یاد کردم و گرنه لیست مبارزین و فعالین حقوق بشر و جامعه مدنی ایران بسیار طولانی می باشد .

یاد همه شهداء و مبارزین راه آزادی و استقلال ایران گرامی باد .

از مبتکرین و برگزار کنندگان این مراسم از صمیم قلب سپاسگزارم .

در کشوری که مبارزین او در دهها جایزه بین المللی حقوق بشر را به خود اختصاص داده و می دهند ؛ واقعا جای چنین مراسمی خالی بود .

توفیق هرچه بیشتر بانیان مبتکر و خلاق این حرکت مدنی را از خداوند متعال مسئلت دارم .

اما بعنوان یک پیشکسوت بر این باور هستم که با کارنامه درخشانی که جنبش مدنی ایران پشت سر دارد ، حرکت هائی از این دست می بایستی به دور از تعارفات و ملاحظات فردی و با تکیه بر معیار های حقوق بشری استوار باید باشد تا در ادامه راه از نفس نیفتد .

بهمین دلیل و بعنوان اولین گام عاجزانه درخواست می نمایم که اولین جایزه حقوق بشری ایران بنام یک زن ایرانی که سهم عمده ای در مبارزات مدنی ایران در سده اخیر بخود اختصاص داده ، رقم بخورد برای ارج گذاری به مبارزات مستمر و خستگی ناپذیر بانوان دلاور ایرانی و به پاس احترام و ستایش و تلاش و توانائی های خانم سیمین بهبهانی در پیشبرد تحقق اهداف حقوق بشر به پاس یک عمر تلاش صادقانه پیگیرانه و دلیرانه بانوی شعر ادب ایران درخواست می نمایم که این جایزه تقدیم ایشان شده

و جایزه حقوق بشر ایران بنام یک زن ایرانی مزین گردد.

در خاتمه دو پیشنهاد را تقدیم حضار می نمایم :

1 – یک کمیته بین المللی از برندگان جوائز حقوق بشری ، مطبوعاتی و هنری تاسیس شود و نقش دیده بانی و نظارت و هدایت فعالیت های حقوق بشری را در کنار سایر مدافعان حقوق بشر عهده دار شود .

2 – یک دادگاه نمادین ملی با مشارکت حقوق دانان ، فعالان و مدافعان حقوق بشر تاسیس شود تا بر اساس ضوابط و موازین حقوق بشری پرونده های ملی را مورد بررسی و دادرسی قرار دهد .

دوباره می سازمت وطن

با تشکر

عباس امیر انتظام

تهران 19 / 9/ 1386

در پایان جلسه آقای دادخواه گفتند :

در اسطوره های این سرزمین هنگامی که ما به افسانه های کهن برخورد می کنیم ، می بینیم حتی نمادهای جنگ و کارزار ، صلح طلب بوده اند .

هنگامی که رستم به اسفندیار برخورد می کند در آخرین روز اعلام می کند :

همه زآشتی کام مردم رواست

که نابود شد هر که او جنگ خواست

امیر پریزاد